صاعد الأندلسي
103
التعريف بطبقات الأمم
روى همان چاپ شيخو صورت گرفته بوده ووى آن را در اختيار داشته ، از راه مقابله با نسخهء خطّى كتابخانهء ملّى پاريس تصحيح كرده وبدين طريق بسيارى از غلطهاى نسخهء شيخو را به صورتي توفيقآميز برطرف كرده است . « 1 » ما بعدا در قسمت نقد كارهاى صورت گرفته در باب كتاب التعريف بطبقات الأمم به نقد وبررسى ترجمهء بلاشر نيز خواهيم پرداخت . 2 . ترجمهء فارسي سيّد جلال الدين تهرانى ، از روى چاپ شيخو ، كتاب طبقات الأمم را به فارسي ترجمه ودر تهران ، مطبعهء مجلس به ضميمهء گاهنامهء 1310 شمسي به چاپ رسانيده است . نثرى ثقيل ومغلوط دارد وگاهى عدم درك صحيح متن ، نيز موجب لغزشهايى شده واز اين راه مترجم بر كاستيها ولغزشهاى چاپ شيخو كه بعدا به نقد آن خواهيم پرداخت ، هم افزوده است وسخن را نامفهوم كرده ونيز در موارد زيادى گفتار عادى مترجم ، جزو متن كتاب آمده است . نقد وبررسى كارهاى انجام يافته ولزوم تحقيق مجدّد نقد چاپ شيخو وترجمهء بلاشر 1 . اوّلين اشكالى كه بر كار شيخو در ارتباط با چاپ كتاب التعريف بطبقات الأمم مىتوان گرفت ، اين است كه وى در اين كار تنها بر يك نسخهء دستنويس كه در 1907 م آن را در دمشق به دست آورده ، تكيه كرده وآن هم نسخهاى قديمى نبوده ، بلكه حداكثر به 200 سال قبل مربوط مىشده است . شيخو براي تصحيح متن أصلا از نسخههاى لندن واستانبول استفاده نكرده است .
--> ( 1 ) . نك : آلدوميهلى ، العلم عند العرب ، 362 ، 364 ؛ بستاني ، 3 / 280 ؛ بوعلوان ، تعليقات ، 5 ؛ بروكلمان ، 865 / 1 , S'LAG .